خانه / دسته‌بندی نشده / ستاری:زمینه برای فعالان عرصه دانش بنیان مساعدتر می‌شود

ستاری:زمینه برای فعالان عرصه دانش بنیان مساعدتر می‌شود



به گزارش روز دوشنبه گروه علمی ایرنا، دکتر سورنا ستاری افزود: فعالیت بیش از 3 هزار شرکت دانش‌بنیان، ایجاد زمینه صادرات محصولات دارویی تولید داخل به کشورهای همسایه و آمار روبه ‌رشد بازگشت نخبگان بخشی از دستاوردهای دولت در حوزه دانش بنیان است.
وی در گفت و گویی مشروح با پایگاه اطلاع رسانی دولت به مناسبت هفته دولت که شرح آن در ذیل آمده است، در عین حال مهم‌ترین دستاورد زیست‌بوم اقتصاد دانش‌بنیان را در حفظ نیروی انسانی خلاق و کارآمد عنوان و معتقد است: با گسترده‌تر کردن این فضای محدود، می‌توان به پیشرفت اقتصاد و حفظ و ماندگاری سرمایه‌های انسانی امیدوار بود.

**سوال :نظر به اهمیت توسعه علم و فناوری در توسعه اقتصادی کشور و با توجه به نقش مهم معاونت علمی و فناوری برای حمایت از شرکت‌های دانش بنیان و تحقق اقتصاد مقاومتی این معاونت چه اقداماتی در این زمینه داشته است؟
ستاری:مهم‌ترین رویکرد اجرایی و عملیاتی دولت یازدهم، اجرایی‎سازی قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان است.این روند با شکل جدی‌تر و با اهتمام بیش‌تری در دولت دوازدهم نیز پیگیری و دنبال خواهد شد. در همین مسیر، رویکرد اصلی معاونت علمی و فناوری در خصوص همکاری های بین المللی، ایجاد بستر مناسب برای فعالیت بازیگران نظام نوآوری، و به ویژه شرکت های نوآور است. معاونت سعی می‌کند شرایط، امکانات و زیرساخت مناسب برای نقش آفرینی شرکت های دانش‌بنیان ایرانی را در بستر اقتصاد کنونی کشور ممکن کند.
همچنین حمایت از طرح‌های تجاری‌سازی فناوری با هدف رفع نیازهای راهبردی کشور، از طریق اعطای تسهیلات به طرح‌های تجاری‌سازی شرکت‌ها و برنامه‌ریزی، شناسایی، تصویب، اجرا و پایش طرح‌های کلان ملی فناوری و نوآوری محصول محور، بر مبنای فناوری‌های راهبردی و اولویت‌دار کشور که با مشارکت بخش خصوصی و نهادهای دولتی ذی‌ربط انجام می‌شود. در این رویکرد، طرح‌های فناورانه با قابلیت تجاری‌سازی را شناسایی و ارزیابی و از برخی طرح‌های منتخب در استان‌ها و دانشگاه‌های مختلف در قالب ارائه تسهیلات مالی و ایجاد هماهنگی میان سازمان‌ها و نهادهای دولتی و شرکت‌های دانش‌بنیان حمایت می‌شود.

**سوال:کار جوان‌های خلاق و نوآور و شرکت‌های آن‌ها را تا چه میزان و چگونه حمایت کرده‌اید؟
ستاری:می‌دانید که تجربه دهه‌های اخیر نشان داده است ایجاد ظرفیت‌های نوآوری، جایگاهی محوری در پویایی و رشد کشورهای موفق در مسیر توسعه داشته است. از سوی دیگر، توانمندی پایین بنگاه‌ها و شرکتهای نوپا در مدیریت کسب‌وکار و خلق فناوری و نوآوری در ایران و لزوم توسعه و پرورش نوعی زیست بوم نوآوری و فن‌آفرینی از طریق سرمایه‌های فکری و دانشی موجب شده است تا حمایت از شکل‌گیری و توسعه مراکز نوآوری و شتاب‌دهی فناوری به عنوان برنامه‌ای فراگیر در عرصه ملی توسط معاونت علمی و فناوری مدنظر قرار گیرد.
بر این اساس، معاونت از سال 93 تاکنون، پشتیبانی از مراکز نوآوری و شتاب‌دهی فناوری را در دستور کار خود قرار داده و تاکنون در مجموع با رقمی قریب به 730 میلیارد ریال از را‌ه‌اندازی، توسعه و بالندگی 43 مرکز نوآوری و شتاب‌دهی فناوری در عرصه ملی حمایت به عمل آورده است. در قالب این برنامه، تاکنون (مرداد 1396) از مراکز نوآوری و شتاب‌دهی در 26 دانشگاه، 9 پارک علم و فناوری، 6 مرکز پژوهشی و دو بنگاه بخش خصوصی حمایت مادی در قالب اعطای کمک‌های بلاعوض و تسهیلات قرض‌الحسنه حمایت به عمل آمده است. در واقع معاونت با هدف ارتقای کسب‌و‌کار شرکت‌های دانش‌بنیان و تشویق دانشجویان به راه‌اندازی کسب‌و‌کار مبتنی بر فناوری، معاونت علمی ‌و‌ فناوری اقدام به حمایت از راه‌اندازی مراکز نوآوری و خدمات فناوری در دانشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری در سراسر کشور و حمایت از زیرساخت‌های فناوری و نوآوری کرده است.

**سوال:همکاری‌های دیگر دستگاه‌ها و وزارتخانه چگونه بوده و معاونت چه حرکتی را در این راستا صورت داده است؟
ستاری: به طور مسلم قرار نیست معاونت علمی و فناوری این کار را به تنهایی انجام دهد و به حمایت و همکاری همه دستگاه‌ها نیاز دارد. معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به عنوان یک نهاد فرابخشی در بدنه اجرایی دولت، ماموریت اساسی خود را تلاش برای تحقق «اقتصاد مقاومتی و دانش‌بنیان» تعریف کرده است و در این راستا نگاه ویژه و متوازنی به ابعاد مهم در توسعه مولفه های اثرگذار بر این اقتصاد دانش‌بنیان دارد. به عبارت دیگر، معاونت علمی ‌و‌ فناوری تلاش کرده تا با تدوین سیاست‌های جامع و جلب مشارکت ذی‌نفعان کلیدی در بخش‌های دولتی، عمومی و خصوصی، گام‌های موثری در راستای شکل‎گیری زیست‌بوم کارآفرینی و نوآوری در فضای اقتصادی- اجتماعی کشور بردارد.
تصویب‌نامه هیأت وزیران برای ارایه برنامه‌ و روش‌های اجرای وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی جهاد کشاورزی، نیرو، ارتباطات و فناوری اطلاعات، صنعت، معدن و تجارت، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، راه و شهرسازی، و علوم، تحقیقات و فناوری به منظور بازارسازی برای محصولات دانش‌بنیان تولید داخل به میزان یکصد هزار میلیارد ریال اعتبار تا پایان سال 1396 و تدوین و تصویب «نظام‌نامه پیوست فناوری قراردادهای بین‌المللی و طرح‌های مهم ملی» در قراردادهای بین‌المللی و طرح‌های مهم ملی مصوب ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی در جهت تعامل فعال حوزه اقتصاد دانش‌بنیان و بخش‌های اصلی اقتصاد کشور و توسعه توانمندی فناورانه شرکت‌های دانش‌بنیان و داخلی دو اقدام مهم در راستای بازارسازی محصولات دانش بنیان است.
در حال حاضر، بیش از 3 هزار شرکت دانش بنیان تاییدشده در کشور داریم که میزان فروش آنها بیش از 30 هزار میلیارد تومان در سال گذشته بوده است. تعداد شرکت‌های دانش‌بنیانی در سال گذشته از صفر شروع کرده و امسال چندین میلیون دلار قیمت گذاری شده کم نیست و این‌ها گام های بزرگی است که برداشته شده است.
برخی از شرکت‌هایی که در حوزه‌هایی چون نانو و زیست‌فناوری اقدام به طراحی خط تولید محصولات خود کرده‌اند، از آنجایی که دانش فنی در اختیار این شرکت‌ها است می‌توانند هر نوع تغییری را در آن ایجاد کنند.

**سوال:اما ورود این محصولات به بازارهای بین‌المللی همان‌طور که شما نیز بارها تأکید داشته‌اید، برای ورود شرکت‌ها به بازارهای بین‌المللی چه تمهیداتی صورت داده‌اید؟
ستاری:این موضوع کاملا درستی است و به عنوان یکی از ضرورت‌ها به شمار می‌رود. باید در نظر داشت که صادرات محصولات و خدمات دانش بنیان و فناور پیچیده‌تر از صادرات مواد خام است، چراکه صادرات نیاز به تاییدیه‌ها و استانداردهای بین المللی دارد و اخذ این گواهینامه‌ها در شرایط پیش از برجام تقریبا غیر ممکن بود. ثبت هر دارو نیازمند انجام فرآیند کارآزمایی‌های بالینی (Clinical Trial) است. این داروها در مدت 3 سال مورد کارآزمایی‌های بالینی برای اخذ تاییدیه‌های روسیه را قرار گرفتند و خوشبختانه برای نخستین بار دو داروی ایرانی در اروپا در حال ثبت است.
ضمن آنکه در روسیه 5 نوع دارو به ثبت رسیده ارائه کرده‌ایم، داروهای زیست‌فناوری صادر شده به روسیه توانسته‌اند 100 درصد بازار این کشور را در اختیار بگیرند و جایگزین نمونه های آمریکایی این دارو در روسیه شده اند، داروی درمان MS از جمله داروهای صادر شده به کشور روسیه است برای داروی ضد سرطان نیز تاییدیه های آن اخذ و صادرات آن شروع شده است . همچنین صادرات داروی ایرانی به کشورهای عراق و ترکیه، بر اساس همین فرآیند آغاز شد.
کارآزمایی های بالینی موضوعی نیست که شرکت های داخلی با آن آشنا باشند ولی امروزه شرکت تخصصی برای اجرای کارآزمایی های بالینی در کشور ایجاد شده است. اینها جزو اقدامات جدیدی برای وارد شدن فناوری به اقتصاد کشور است.
فرآیند صادرات کالا‌ها و همچنین آموزش و مشاوره شرکت‌ها در حوزه صادرات از جمله نیازهای اساسی شرکت‌های دانش‌بنیان است که معاونت علمی، کریدور توسعه صادرات و تبادل فناوری را با توجه به همین ضرورت و با هدف توسعه بازار صادراتی محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان در سال 1393 راه‌اندازی و مورد بهره‌برداری قرار داده است. خدمات تسهیل کننده در این مجموعه سعی بر آن است تا با شناسایی و ارزیابی شرکت‌های خدماتی فعال در این حوزه، خدماتی با کیفیت و اثربخش در جهت توسعه توان صادراتی شرکت‌ها ارایه شود.
در همین راستا، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به منظور ایجاد و خلق ثروت برای جامعه از طریق صادرات محصولات با فناوری بالا، اقدام به حمایت از خدمات این کریدور می‌کند و این امکان را فراهم نموده است تا صادرات شرکت‌ها از طریق اینگونه خدمات تسریع شود.

**سوال:چه حمایت هایی از شرکت های دانش بنیان و نخبگان شده است؟ چه میزان از طرح ها و ایده ها به تجاری سازی رسیده است؟
ستاری:در زمینه حمایت‌های مالی، با فعال‌سازی خطوط اعتباری تسهیلات مالی از طریق صندوق نوآوری و شکوفایی در قالب اعطای وام قرض‌الحسنه، سرمایه در گردش، لیزینگ، تسهیلات تولید صنعتی، ‌ صدور ضمانت‌نامه، اعطای تسهیلات به‎منظور فرآیندهای قبل از تولید صنعتی و حمایت از شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات تجاری‌سازی و حمایت از صندوق‌های پژوهش و فناوری غیردولتی در مجموع اعتباری در حدود یازده هزار میلیارد ریال برای قریب به دو هزار شرکت و صندوق مصوب شده است. علاوه بر اجرایی سازی‌ موارد حمایت برگرفته از قانون، ارزیابی و شناسایی شرکت‌های دانش‌بنیان فرصت مناسبی را برای ارایه حمایت‌های متنوع از این شرکت‌ها فراهم آورده است که توسط معاونت علمی و فناوری و دبیرخانه کارگروه و در برخی موارد، با همکاری سایر دستگاه‌ها در حال اجرا است و در مجموع 110 عنوان حمایت را شامل می‌شود.
این برنامه‌ها از طریق توانمندسازی شرکت‌ها، توسعه بازار محصولات دانش‌بنیان، ارایه خدمات تخصصی و … می‌تواند زمینه دست‌یابی به اهداف اقتصاد دانش‌بنیان و اقتصاد مقاومتی را محقق سازد.
برخورداری از معافیت‎های مالیاتی برای 2175 و 2650 شرکت دانش‌بنیان به ترتیب در سال مالی 1394 و 1395، ‌ استفاده از معافیت‎های حقوق گمرکی، عوارض و سود بازرگانی برای حدود 270 شرکت، پذیرش 10 شرکت از طریق بازار بورس و فرابورس، تصویب و اجرای ضوابط استقرار واحدهای صنایع پیشرفته و شرکت‌های دانش‌بنیان در محدوده شهرهای بزرگ، توانمندسازی و مشارکت بخش خصوصی در جریان فرآیند ارزیابی شرکت‌های دانش‎بنیان و ایجاد بازار برای بالغ بر 50 شرکت ارایه‌دهنده خدمات تجاری‌سازی، تدوین و اجرایی‎سازی آیین‎نامه تسهیلات نظام وظیفه تخصصی برای افراد فعال در شرکت‌های دانش‌بنیان، برگزاری بیش از 6000 نفر ساعت دوره‌های آموزشی کاربردی و نشست‌های تخصصی، بهره‌مندی شرکت‌های دانش‌بنیان از خدمات شبکه آزمایشگاهی فناوری‌های راهبردی و …از جمله این موارد است.

**سوال:یکی از نیازهای اساسی شرکت‌های دانش‌بنیان زیرساخت‌های تجهیزاتی و امکاناتی است که معاونت علمی نیز گام‌هایی برای کمک به این عرصه برداشت مانند شبکه آزمایشگاهی. این شبکه با چه هدفی ایجاد شد؟
ستاری:تجهیزات و خدمات آزمایشگاهی از لازمه‌های پژوهش کارآمد است و تولید و ارائه خدمت شرکت‌های دانش‌بنیان و واحدهای فناور بدون این زیرساخت ها ممکن نیست، اما این که این تجهیزات، چگونه، کجا و با چه کیفیتی در اختیارمان قرار بگیرند، همواره دغدغه پژوهشگران و محققان بوده است. بعضا می‌دیدیم که تعداد قابل توجهی از یک دستگاه آزمایشگاهی در یک استان وجود دارد، اما باز هم پژوهشگرانی در همان استان از نبود این تجهیزات گلایه می‌کنند. بنابراین تدبیری صورت گرفت تا با شبکه‌سازی و اطلاع‌رسانی، تجهیزات و زیرساخت‌های آزمایشگاهی موجود در سراسر نقاط ایران در اختیار تمامی پژوهشگران، محققان، اساتید، دانشجویان و شرکت‌ها قرار بگیرد.
شبکه آزمایشگاهی فناوری‌های راهبردی معاونت علمی و فناوری، در حقیقت با ایجاد بستری گسترده از تجهیزات و خدمات هم‌افزایی توانمندی‌های آزمایشگاهی کشور در حوزه‌های فناوری‌های راهبردی را دنبال می‌کند.
در حال حاضر بیش از 221 عضو قطعی، 83 عضو آزمایشی، 108 آزمایشگاه به صورت غیر عضو و مجموعا بیش از 412 عضو مجموعه شبکه آزمایشگاهی فناوری‌های راهبردی را شکل می‌دهند. گرد هم آمدن این تعداد مرکز آزمایشگاهی موجب شده است تا بیش از 100هزار خدمت آزمایشگاهی از میان بیش از 8هزار تجهیز آزمایشگاهی به مشتریان ارائه شود.
این شبکه، با ایجاد باشگاهی از گروه‌های گوناگون مخاطبان را گرد هم آورده است. باشگاه مشتریان شبکه آزمایشگاهی فناوری‌های راهبردی که در حال حاضر بیش از 10هزار عضو دارد، خدمات متنوعی از جمله تخفیف‌های استفاده از خدمات و برگزاری دوره‌های تخصصی را ارائه می‌کند. در حال حاضر، علاوه بر اعضای عمومی که می‌توانند به عضویت این باشگاه در بیایند، شرکت‌های خصوصی و دانش‌بنیان، منتخبین پسادکتری خارج از کشور، اعضای هیئت علمی، برگزیدگان بنیاد ملی نخبگان و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها از دیگر گروه‌های عضو باشگاه مشتریان هستند.

**سوال: درخصوص مراکز نوآوری بین ‌المللی چه تجربه‌هایی صورت گرفته است؟
هنوز ابتدای راه هستیم اما تعدادی از آزمایشگاه‌ها و مراکز رشد در دانشگاه‌ها با همکاری آنان راه‌اندازی و محصولات جدید با پتنت امریکا و اروپا ثبت شده است که ادامه این روند منجر به ارتقا سطح کیفی مراکز علمی و فناوری داخلی و افزایش سطح ارتباطات بین‌المللی این مراکز را با دانشگاه‌ها و موسسات علمی محل فعالیت متخصصان ایرانی در خارج از کشور خواهد شد.
پایتخت کشور تهران نیز به سوی تبدیل شدن به قطب نوآوری گام بر می‌دارد. به زودی پایتخت کشور با ظرفیتی بزرگ برای شرکت‌ها دانش‌بنیان و محصولات این شرکت‌ها تبدیل می‌شود. باید از این ظرفیت عظیم که عموماً در حوزه کارهای دانش‌بنیان خدماتی نهفته است بیش‌ترین استفاده را ببریم. بنابراین طرح بزرگ «شهر دانش‌بنیان» اجرایی و تهران به شهر بزرگ فناوری تبدیل خواهد شد.
ما به دنبال این هستیم که با تاسیس شبکه نوآوری تهران، کل شهر تهران را تبدیل به یک پارک علم و فناوری کنیم. هر کسی که ایده ای دارد و قادر به تجاری سازی است، باید امکانات لازم را در دسترس خود داشته باشد. شبکه نوآوری، شبکه فعالان نوآوری حوزه صنایع فرهنگی و خلاق ایران است. در این شبکه با ارائه چارچوب پویای «جورچین نوآوری» به ارائه راهکارهایی برای توسعه کسب و کار نوآور پرداخته می‌شود.

**سوال:برای حمایت از پژوهش‌های اساتید برتر دانشگاهی چه اقداماتی صورت داده‌اید؟
معاونت علمی و فناروی با هدف تحقق فرمایشات مقام معظم رهبری و دست‌یابی به مرجعیت علمی جهانی، در کنار تمامی برنامه‌های حمایتی خود، برنامه حمایت از پژوهشگران برتر کشور را آغاز و فدراسیون سرآمدان علمی ایران را در سال 1394 راه‌اندازی کرده است. این فدراسیون با حمایت از سرآمدان علمی کشور سعی دارد آن‌ها را در این مسیر سخت دست‌یابی به جایگاه معتبر بین‌المللی و ارتقای کیفیت علمی کشور یاری کند.
فدراسیون سالانه 100 محقق برتر کشور را به‌عنوان سرآمد علمی بر اساس دستاوردهای پژوهشی شامل انتشار مقاله در مجلات برتر علمی، شاخص H، ارائه سخنرانی در مجامع بین‌المللی شناسایی می‌کند و در قالب 2 گروه الف و ب حمایت می‌کند.

**سوال:در خصوص اختراعات مخترعان چطور؟ آیا حمایتی صورت گرفته است؟
بله. در خصوص پتنت‌های بین‌المللی، با توجه به هزینه بالای ثبت پتنت‌ها در سطح بین‌المللی، معاونت علمی و فناوری هزینه ثبت این پتنت‌ها حمایت می‌کند. ثبت پتنت فرآیندی زمان‌بر نیز هست و از زمان تایید یک درخواست و ثبت موقت تا زمان منتشر شدن حداقل یک سال طول می‌کشد. در سال 2009 بالغ بر 35 پتنت، در سال 2010 بالغ بر 47، تعداد 56 پتنت در سال 2011 ، سال 2012 حدود 57 پتنت ، سال 2013 تعداد 35 پتنت، سال 2014 تعداد 44 پتنت، بالغ بر 58 پتنت در سال 2015، در سال 2016 94 و تا ماه گذشته سال میلادی جاری 65 پتنت ثبت شده است. با توجه به روند روبه رشد پتنت‌ها انتظار داریم پتنت‌های منتشر شده‌ ایران در ادارات ثبت اختراع اروپا و امریکا بالغ بر 130 پتنت باشد. با توجه به زمان و فرآیند ثبت، پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال 96 نزدیک به 130 پتنت به صورت دائمی و 70 پتنت به صورت فایل ثبت شود
در سال 1395 نسبت به سال گذشته شاهد 53% افزایش در تعداد خدمات درخواستی و 241% افزایش در ارائه خدمات بودیم و از میان 1863 خدمت، بالغ بر 950 شرکت مورد حمایت قرار گرفتند.

**سوال:سرعت پیشرفت علم و فناوری در کشور در مقایسه با کشورهای توسعه یافته چقدر است؟ چه تغییراتی در سال های اخیر داشته است؟
تا سال 2017 شاخص جهانی نوآوری، رتبه ایران از نظر شاخص‌های مختلف علم، فناوری و نوآوری طی سال‌های 2017 تا 2014 بهبود یافته و با 45 پله بهبود نسبت به سال 2014 به جایگاه 75 جهان در سال 2017 رسیده است.
از سوی دیگر اقداماتی که در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و بنیاد ملی نخبگان در دولت یازدهم انجام شد، منجر به تسهیل‌گری بازگشت قریب به 1000 نخبه و شروع به کار 710 نفر از محققان و متخصصان ایرانی دانشگاه‌های برتر دنیا (اکثریت از کشورهای امریکا، کانادا و کشورهای اروپایی) در 28 ماه گذشته در قالب‌ مدل‌های مختلف همکاری (پسادکتری، نظام وظیفه تخصصی، جذب هیات علمی، شرکت‌های دانش‌بنیان و اساتید مدعو) شده و پیش‏بینی می‏شود با توجه به موفقیت نسبی این طرح و کسب اعتبار لازم در میان متخصصان ایرانی خارج از کشور و مراکز علمی و فناوری برجسته داخلی این روند افزایش یابد.
جوانان ما هم در حوزه کسب و کار و هم در حوزه علم و فناوری اتفاقات خوبی رقم زده‌اند که به عنوان نمونه می توان به رشد کیفی مقالات اشاره کرد که این رشد در سال 2017 نسبت به سال 2016 بیش از 17 درصد بوده است و بالاترین میزان رشد تولید مقالات را در دنیا داریم.

**سوال:نقشه راه این معاونت برای رسیدن به اهداف برنامه ششم توسعه چگونه است؟
ستاری: معاونت علمی ‌و‌ فناوری ریاست جمهوری به عنوان دستگاهی فراسازمانی، سیاست‎گذاری، تسهیل‌گری، حمایت‌ و هماهنگی برای توسعه فناوری‎های راهبردی بر اساس اولویت‌های برنامه‌های توسعه‌ای، نقشه جامع علمی کشور و سیاست‌های ابلاغی مقاوم معظم رهبری را با در نظر گرفتن نیازها و مسائل فناورانه کشور در نظر گرفته است.
شکل دادن به ستادهای توسعه فناوری در همین راستا بوده و تاکنون 16 ستاد تشکیل شده است. حاصل تلاش این ستادها در دوسال اخیر، تعریف بالغ بر 900 طرح توسعه فناوری و نوآوری در مرز دانش با اعتباری بیش از 2500 میلیارد ریال در حوزه‎های مرتبط با اولویت‎های نقشه جامع علمی کشور است که عمدتاً طرح‌های توسعه فناوری، زیرساختی و پژوهشی به صورت کمک بلاعوض و طرح‌های تجای‌سازی با استفاده از مدل تسهیلات مورد حمایت قرار گرفته‌اند. در همین راستا سطح همکاری ها را با دیگر دستگاه‌های اجرایی گسترش داده‌ایم به گونه ای که با وزارتخانه های مختلف برای پیگیری اقتصاد دانش بنیان در راستای برنامه‌های توسعه‌ای همکاری و تعامل داریم.

**سوال:حلقه مفقوده برای توسعه علم و فناوری در کشور چیست و چگونه می توان با سرعت بیشتری مسیر توسعه کشور را از این طریق پیمود؟
ستاری:مهم‌ترین لازمه‌ی تحقق اقتصاد دانش‌بنیان و به پشتوانه‌ آن توسعه علم و فناوری در کشور، مسأله فرهنگی است. اقتصاد دانش‌بنیان به همراه خود فرهنگ جدیدی می‌آورد که می‌تواند وضعیت بازار و کسب و کار را تحول ببخشد و توسعه علمی و فناوری را نیز به همراه داشته باشد.
نمونه‌ این فرهنگ جدید را در کسب و کارهای نوپا و فناور می‌توان مشاهده کرد. این کسب و کارها، فرهنگ جدیدی با خود آورده اند که منجر به شکل‌گیری یک محیط فرهنگی جدید می‌شود. این محیط جدید فرهنگی نه تنها در حوزه حمل و نقل شهری بلکه در گردشگری، صنایع دستی، طراحی لباس، علوم انسانی و تولید بازی های کامپیوتری و انیمیشن تحول‌آفرین خواهد بود.
باید زمینه‌سازی‌های لازم برای ظهور و شکوفایی این کسب و کارها، در تمامی بخش‌های جامعه، از دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های ما گرفته، تا صنایع و بازار ایجاد شود. اگر بتوانیم این فرهنگ سازی را در کشور صورت دهیم که برای رسیدن به این اقتصاد باید همه همکاری کنند و ارزش نیروی انسانی را دریابیم، در مدت کوتاهی شاهد تحولات جدی در این زمینه خواهیم بود؛ چراکه استارتاپ ها علاوه بر آنکه اشتغال ایجاد می کنند، افراد جامعه را آگاه می‌کنند که فردی که نه خانواده پولداری دارد و نه خود وی صاحب سرمایه هنگفتی است می تواند با ارائه ایده های نوآورانه در جامعه زمینه ساز تحولات عظیم شود. معاونت علمی و فناوری با عنایت به ضرورت توسعه و ترویج گفتمان اقتصاد دانش‌بنیان از یک سو، و با هدف ترسیم سیمای واقعی اقتصاد دانش‌بنیان و مفاهیم مرتبط با آن از سوی دیگر، در مردادماه 1394 اقدام به راه اندازی «ستاد توسعه فرهنگ علم، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان» نمود که هدف اصلی آنگفتمان سازی علم و فناوری در جامعه و کمک به توسعه زیست بوم فناوری و نوآوری است.
در طی این مدت، برگزاری جشنواره بزرگ ایران‌ساخت با هدف جریان‌سازی در فرآیند تولید محصولات ساخت داخل، برگزاری هم‌اندیشی فعالان اقتصاد دانش‌بنیان با هدف بهبود تعامل دولت با شرکت‌های دانش‌بنیان و رونق بخشیدن به فعالیت‌های فناورانه، حمایت از تولید و پخش برنامه‌های متنوع تلویزیونی با موضوع «اقتصاد دانش‌بنیان»، برگزاری تورهای ترویجی و دوره‌های آموزشی، حمایت از برگزاری رویدادهای ترویجی مرتبط با اقتصاد دانش‌بنیان، برگزاری رویدادهای آموزشی دانش‌آموزی و دانشجویی، ایجاد و حمایت از کمپین‌های حمایت از ساخت و تولید داخلی، حمایت از تولید محتوای آموزشی و ترویجی در بستر فضای مجازی و انتشار نشریات با موضوع علم و فناوری و حمایت و همکاری با کسب‌کارهای نوپا نیز صورت گرفت.

**سوال:معاونت علمی و فناوری با چه چالش هایی رو به رو بوده است؟
ستاری:اقتصاد ما نیازمند تحولی ساختاری و تغییر رویکرد از یک اقتصاد نفت‌محور به سوی مفاهیمی چون اقتصاد دانش‌بنیان و اقتصاد مقاومتی، تولید ثروت از علم و کارآفرینی است. طبیعی است تغییر اقتصادی که عادت کرده است با پول نفت همه نیازمندی‌های خود را از خارج تامین کند، با مقاومت‌های جدی موانعی را بر سر راه ایجاد کند. معاونت علمی و فناوری نیز در در این راه چالش‌های متعددی در گام‌های نخست روبرو بود اما خوشبختانه اقتصاد کشور ما اکنون به دنبال مفاهیم جدیدی چون بازاربابی بین المللی، گرفتن استانداردها و رقابت با رقبا است.
همان‌طور که عرض کردم، مهم‌ترین مشکل ما فرهنگی است. مادامی‌که ساختار اقتصادی به توانمندی و خلاقیت نیروی انسانی متخصص و تحصیل‌کرده متکی نیست، لاجرم مسیر خام‌فروشی ادامه دارد. البته کشورهای دیگری نیز وجود دارد که با چنین چالش‌هایی مواجه هستند که اکنون زمان پایان دادن به خام‌فروشی و آغاز ایجاد زیست‌بوم کارآفرینی با به‌کارگیری نخبگان و استعدادهای برتر فرارسیده است.
باید تمام کشور در مسیر حفظ نخبگان، توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و تحقق زیست‌بوم کارآفرینی در این مسیر همراهی‌های لازم را صورت دهد و به مرور این اتفاق در حال تحقق است؛ زیرا چالش‌هایی مانند مشکلات جدی در دانشگاه‌ها برای کارآفرینی و یا عدم همراهی برخی از دستگاه‌ها، به مرور و با درک این ضرورت، کم‌تر و همراهی‌ها افزایش یافته است.

**سوال:آخرین وضعیت صندوق های جسورانه و برنامه های معاونت علمی و فناوری برای حمایت بیشتر از این شرکت‌ها چیست؟
ستاری:دیگر اتفاقات خوب در راستای حمایت کشور از کسب و کارهای نوآورانه سرمایه‌گذاری‌های جسورانه یا به اصطلاح Venture capitalها هستند. تاریخ ایران ما با این نوع سرمایه گذاری بیگانه نبوده است، اما طی سال‌های اخیر و با ظهور پدیده نفت، آن را به دست فراموشی سپردیم. شیوه تجارت چندهزارساله کشور ما سرمایه گذاری خطر پذیر وجود داشته، بازاری‌های ما و فعالان اقتصادی به همین شیوه کسب و کارهای جوان را حمایت و هدایت می‌کردند، ولی در 100 سال اخیر آن را کنار گذاشتیم و حالا باید به این سمت حرکت کنیم که حداقل 40 درصد از سرمایه گذاری شرکت‌ها از طریق این نوع سرمایه گذاری تامین شود.
اخیرا نیز اقدامات جدی در راستای ورود این سرمایه‌گذاران به بورس صورت گرفته است. بورس داریم و فرابورس رویکرد اقتصاد دانش بنیان را دنبال میکنند. فرابورس در حال تبدیل شدن به بورس اختصاصی حوزه دانش بنیان است که با ورود صندوق‌های جسورانه به این عرص محقق می‌شود.
در حال حاضر تابلوی مستقل شرکت های دانش بنیان و بورس ایده و اختراعات در فرابورس ایجاد شده و از این راه سرمایه های بخش خصوصی به حوزه دانش بنیان وارد شده است. مهم‌ترین اتفاق در صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر این است که سرمایه گذارانی‌که در حوزه هایی چون پتروشیمی و فولاد وسیمان سرمایه گذاری می کردند اکنون به سمت سرمایه‌گذاری خطرپذیر استارتاپ ها حرکت کردند چون متوجه شدند که این حوزه، عرصه ای با سود زیاد است.
سرمایه گذاری جسورانه یک روش تأمین مالی نوین و ویژه شرکت‌هایی است که در دوران مخاطره از چرخه عمر خود به سر میبرند. این روش در سراسر جهان به عنوان یکی از کارآمدترین روش‌های تأمین مالی برای طرح‌ها و شرکت های نوآور شناخته شده است.
بر این اساس، الگوی بومی سرمایه گذاری جسورانه به همت معاونت علمی و فناوری طراحی و پس از ارزیابی صاحبنظران و اعمال اصلاحات مقتضی، در نهایت به تصویب رسید. در این الگو که مهم‌ترین هدف آن تسهیل شرایط سرمایه گذاری جسورانه در کشور است، یک نهاد حمایتی دولتی و یک نهاد سرمایه گذاری قدرتمند برای پیوند بین مجری و دولت در نظر گرفته شده است. در این الگو، نهاد سرمایه گذار نقش مهمی دارد و تاکنون پنج صندوق سرمایه گذاری مخاطره پذیر در فرابورس پذیره نویسی شده است. معاونت علمی قصد دارد در صورت اجرای آزمایشی موفق این الگو و شناسایی ضعف‌های آن، با همکاری صندوق نوآوری و شکوفایی برای توسعه سرمایه‌گذاری خطرپذیر در شرکت‌های دانش بنیان به صورت گسترده‌تر عمل کند.
علمی ** 1836 **1440
تنظیم: یوسف درویشی** انتشار: گلشن



انتهای پیام /*










درباره gohari

پاسخ دهید